Alles wat je moet weten over PAGEL mortels voor constructieve en industriële toepassingen

Mortel wordt gebruikt voor het verbinden, uitvullen, herstellen of ondersteunen van bouwmaterialen en constructies. Binnen de bouw en industrie onderscheiden we drie hoofdcategorieën:

• Metsel- en voegmortel: Voor het opbouwen en afwerken van steenachtige muren.
• Egalisatie- en afwerkmortel: Voor het strak maken van vloeren en wanden.
• Constructieve mortel (zoals giet- en ondersabelingsmortel): Het specialistische segment van PAGEL. Dit wordt gebruikt om zware krachten over te dragen, zoals het ondergieten van machines, fixeren van stalen voetplaten, verankeren van prefab beton en uitvoeren van betonreparaties.

Epoxymortels zijn van nature vloeistof- en waterdicht en bestand tegen olie en lichte zuren en logen, omdat ze een harsgebonden structuur hebben zonder capillaire poriën. Ook bij epoxy geldt echter dat de waterdichtheid in de constructie afhangt van de hechting op de ondergrond, en dus van de voorbereiding: droog (restvocht maximaal 4%), opgeruwd, stofvrij en minimaal 3 °C boven het dauwpunt. Hecht de laag niet overal even goed, dan ontstaat er alsnog een pad voor water onder de mortel.

Cementgebonden mortels kunnen echter met de juiste samenstelling óók een zeer hoge waterdichtheid bereiken. De hoogwaardige giet- en herstelmortels van PAGEL hebben een extreem dichte microstructuur waardoor ze een hoge weerstand bieden tegen het indringen van water en chloriden. Welke je kiest, hangt af van de situatie. Let wel op het verschil tussen materiaal en constructie. Die waarden zijn bepaald op genormeerd beproefde proefstukken. Bij een cementgebonden mortel die op locatie wordt aangemaakt en verwerkt, bepaalt de uitvoering het eindresultaat: het opruwen van de ondergrond, het voorbevochtigen tot capillaire verzadiging en het aanhouden van de maximale waterdosering. De uiteindelijke waterdichtheid van de constructie hangt daarom niet alleen af van de mortel, maar ook van de voorbereiding, detaillering en uitvoering. Is er sprake van continu stilstaand water in combinatie met olie of lichte zuren en logen? Dan is epoxymortel een goede keuze. Bij zwaardere of aanhoudende zuurbelasting, zoals rioolwater of procesinstallaties, zijn juist daarvoor ontwikkelde cementgebonden mortels aan de orde.

In de praktijk worden de termen mortel en specie heel vaak als synoniemen gebruikt voor hetzelfde mengsel van cement, zand en water. Toch is er vaktechnisch een handig onderscheid te maken:

• Mortel is het product- of verzamelbegrip en is de aanduiding van het materiaal zelf, zowel droog als aangemaakt, en is ook de term die op bestekken en productbladen wordt gebruikt (zoals gietmortel of ondersabelingsmortel).
• Specie is in de praktijk vooral de aanduiding voor de traditionele, op de bouwplaats aangemaakte producten: metselspecie, zandcementspecie voor dekvloeren en lijmspecie.

Het betekent dus in de basis hetzelfde, maar in de praktijk spreken we bij constructieve giet- en ondersabelingsproducten consequent over mortel.

Standaard mortels schieten vaak tekort bij hoge drukbelastingen, dynamische krachten of extreem geringe maattoleranties. PAGEL mortels zijn speciaal ontwikkeld voor situaties waarin constructieve zekerheid belangrijk is. Ze staan bekend om hun gecontroleerde (krimparme) volumegedrag, dynamische belastbaarheid, constante korrelopbouw, hoge begin- en eindsterktes en uitstekende vloei- of standvastheidseigenschappen. Dat verschil zit vooral in de samenstelling. Deze mortels bevatten hulpstoffen voor vloeibaarheid en ontluchting, waardoor er doorgaans minder aanmaakwater nodig is om toch goed te kunnen verwerken. Een lagere watercementfactor geeft een dichtere structuur en daarmee een hogere sterkte. De maximale waterdosering op het productblad is dan ook geen richtlijn maar een grens. Voeg daarom nooit meer water toe dan voorgeschreven.

Verwaard Bouwstoffen is de exclusieve importeur en leverancier van PAGEL in Nederland. Met meer dan 45 jaar ervaring leveren wij niet alleen de originele PAGEL mortels direct uit voorraad, maar doen wij ook een productvoorstel voor constructeurs, aannemers en verwerkers, op locatie of op basis van bestekken. De keuze voor product, toepassing en uitvoering blijft bij de opdrachtgever.

De keuze hangt af van vier factoren: de bereikbaarheid/opsluiting, de gewenste verwerking, de belasting en de staat van de ondergrond:

• Gietmortel: Kies je wanneer de ruimte volledig opgesloten (bekist) kan worden en de mortel zelfverdichtend onder of tussen elementen moet vloeien (zoals bij machinefundaties en de voetplaten van staalconstructies, waar een kist omheen wordt gesteld en de mortel wordt aangegoten).
• Ondersabelingsmortel: Kies je wanneer de mortel standvast (vormvast) moet blijven en je handmatig wilt stellen en ondersabelen met een voegspijker zonder bekisting (bijv. onder stalen voetplaten of prefabbeton).
• Epoxymortel: Gebruik je wanneer je een bijzonder goede hechting op beton en staal nodig hebt, een zeer hoge druk- en afschuifsterkte, weerstand tegen hoge statische en dynamische belastingen, of een trillingdempende werking.

Beide brengen krachten over tussen constructiedelen, maar ze verschillen in consistentie en in de manier van aanbrengen.

Gietmortel is vloeibaar en zelfverdichtend. Je sluit de ruimte af met een kist en giet de mortel aan, waarna deze vanzelf onder en tussen de elementen vloeit en ontlucht. Dat vraagt om een bekisting, maar geeft een volledig gevulde voeg zonder handwerk.

Ondersabelingsmortel is standvast. Die breng je handmatig aan met een voegspijker, zonder bekisting, en hij blijft zitten waar je hem stopt. Dat werkt goed bij een bereikbare voeg en scheelt het stellen van een kist.

De keuze hangt dus vooral af van de vraag of je kunt bekisten en hoe de ruimte onder het element bereikbaar is. Lees meer in ons kennisartikel over gietmortel en ons kennisartikel over ondersabelingsmortel.

K40 en K70 zijn sterkteklassen waarmee giet- en ondersabelingsmortels worden ingedeeld, uitgedrukt in N/mm² (Newton per vierkante millimeter). De exacte druksterkte en de sterkteontwikkeling verschillen per product en staan in het technische productblad.

Een standaard metselmortel of dekvloer wordt in een ander systeem geclassificeerd (EN 998-2 en EN 13813). PAGEL giet- en ondersabelingsmortels zijn verkrijgbaar in verschillende sterkteklassen. Kies niet automatisch de hoogste klasse. De benodigde sterkteklasse moet aansluiten op de constructieve berekening.

Een droge betonondergrond werkt als een spons en zuigt het aanmaakwater uit de mortel voordat deze kan hydrateren. Dit leidt tot hechtingsverlies en scheurvorming. De ondergrond moet vóór verwerking dan ook schoon en opgeruwd zijn en ruim van tevoren capillair verzadigd worden gemaakt. Hoe dat precies moet en hoe lang van tevoren, staat per product op het productblad. Wanneer je gaat gieten of ondersabelen mag er geen vrijstaand water (plasvorming) meer aanwezig zijn.

Bij veel PAGEL gietmortels kun je rekenen met circa 2.000 kg droge mortel per m³ (1.000 liter) aangemaakte mortel. Het exacte verbruik verschilt per product en staat op het productblad. Dit komt neer op ongeveer 80 zakken van 25 kg. Eén zak van 25 kg levert dan circa 12 tot 13 liter verwerkbare mortel op.

De toegestane verwerkingstemperatuur verschilt per product en staat op het productblad. Voor veel cementgebonden PAGEL mortels ligt die tussen +5 °C en +35 °C. De eis geldt steeds voor mortel, ondergrond én constructie, en in de praktijk is de constructie vaker de beperkende factor dan de lucht. Bij temperaturen onder +5 °C stagneert de hydratatie (sterkteopbouw) en is er vorstrisico en bij te hoge temperaturen droogt de mortel te snel uit en verkort de verwerkingstijd aanzienlijk. Ter vergelijking: voor de epoxymortels geldt doorgaans +10 °C tot +30 °C, terwijl de Blits-gietmortels juist verwerkbaar zijn vanaf +1 °C. PAGEL heeft voor extreme omstandigheden specifieke winter- en snelmortels beschikbaar.